على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1265

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

حقة ( haqqat ) ا . ع . بلاى ثابت و اخص است از حق . و حقيقت چيزى . حقة ( heqqat ) م . ع . حقت الابل حقا و حقة . مر . حق . حقة ( heqqat ) ا . ع . حق واجب . يق هذه حقتى . و ماده شتر در سال چهارم درآمده . ج : حقق و حقاق . و حقة بيته الحقة يعنى ماده شترى كه آشكار باشد در سال چهارم درآمدن آن . حقة ( hoqqat ) ا . ع . ظرفى از چوب و جز آن كه در وى مرواريد و گوهر و معجون و مانند آن كنند . ج : حق و حقاق و حقق . و ج ج : احقاق و حقاق و حقوق . و نيز حقة : زن و مراة . حقة ( hoqqat ) و ( haqqat ) ا . ع . بلا و سختى و داهيه . حق‌جو ( haq - ju ) ص . پ . جويندهء حقيقت و راستى . حقحاق ( haqh q ) ص . ع . قرب حقحاق : سير سريع و شتاب . حقحقة ( haqhaqat ) ا . ع . بلند بر داشتن اسب دست و پاى را و جنبان رفتن آن و يا اول شب رفتن . او اللجاج فى السير . او ان يلج فى السير حتى تعطب راحلته او تنقطع . حقد ( heqd ) ا . ع . كينه و سرول . ج : حقود و احقاد و حقائد . حقد ( heqd ) و ( haqd ) و ( haqad ) م . ع . حقد عليه حقدا و حقدا و حقدا و حقيدة ( از باب ضرب و سمع ) : كينه گرفت بر او . حقد ( haqad ) م . ع : حقد المطر حقدا ( از باب سمع ) : ايستاد باران . و حقد السماء : نباريد آسمان . و حقد - المعدن : منقطع گرديد كان و چيزى بيرون نداد . و حقدت الناقة ( از باب نصر ) : پيه‌ناك گرديد آن ماده شتر . حقدار ( haq - d r ) ص . پ . مالك و كسى كه چيزى را بطور حق متصرف باشد . حقدارى ( haq - d ri ) ا . پ . - مالكيت و تصرف از روى حقانيت . حقر ( haqr ) م . ع . حقر حقرا ( از باب ضرب ) : زبون و خوار گرديد . و حقره : زبون و خوار و خرد شمرد آن را و زبون و خوار كرد ( لازم و متعدى ) . و حقرت و نقرت ( بكسر العين فيهما ) : حقير و نقير گشتى تو . حقرة ( hoqrat ) ا . ع . زبونى و خوارى و خردى . حقرية ( hoqriyyat ) ا . ع . خوارى و زبونى و پستى . حقز ( haqz ) م . ع . حقزته المراة برجلها حقزا ( از باب ضرب ) : سپوخت وى را آن زن و لگد زد . حقشناس ( haq - cen s ) ص . پ . خدا شناس و معتقد بحقيقت و راستى . و اداكنندهء حق كسى و قدر دان و شكرگزار . حقشناسى ( haq - cen si ) ا . پ . اداى حق . و شكرگزارى و قدردانى . حقصا ( haqsan ) ا . ع . سبقنى حقصا و قبصا و شدا : هر سه بيك معنى مىباشند يعنى بتندى و چالاكى سبقت گرفت از من . حقط ( haqat ) ا . ع . سبكى جسم . و بسيارى حركت . حقط ( heqet ) ا . ع . كلمه‌اى كه بدان اسب را زجر كنند . حقطان ( heqett n ) و حقطانة ( heqett nat ) ا . ع . مرد كوتاه . حقطبة ( haqtabat ) م . ع . بانگ كردن تذرو نر . حقطة ( haqtat ) ا . ع . زن كوتاه و يا سبك جسم . حق طراز ( haq - ter z ) ص . ع . رعايت كنندهء حقيقت و راستى . حقف ( heqf ) ا . ع . ريگ تودهء كج . ج : احقاف و حقاف و حقوف . و ج ج : حقائف و حقفة . و ريگ تودهء كلان و مدور و دراز مشرف . و بن ريگ توده . و بن كوه . و بن ديوار . حقفة ( heqafat ) ع . ج . حقف . حق فروز ( haq - foruz ) ص . پ . آنكه راستى و درستى منتشر مىسازد . حقق ( haqaq ) م . ع . سم پا را بجاى سم دست گذاشتن اسب در رفتار . و خوى نكردن اسب ( و الفعل من سمع ) . حقق ( heqaq ) و ( hoqoq ) ع . ج . حق . حقق ( hoqaq ) ع . ج . حقة . حقق ( hoqqaq ) ا . ع . كلام بىعيب و درست . و جامهء محكم بافته . حق گزار ( haq - goz r ) ص . پ . دادگر و عدالت‌گستر . و قدردان و شكرگزار . حق گزارى ( haq - goz ri ) ا . پ . اداى احسان و اجراى خدمت و شكر گزارى و پاداش لطف و مرحمت . حق گزين ( haq - gozin ) ص . پ . پسند كنندهء عدالت و دادخواهى . حق گوى ( haq - guy ) ص . پ . راست گوى و حقيقت گوى . و مرغ حق . حقل ( haql ) ا . ع . زمين سادهء صالح زراعت . و كشتى كه همهء گياه آن رسته باشد . و كشتى كه تازه برگ بيرون آورده و ساقش هنوز ستبر نشده باشد . و كشت سبز . ج : حقول . حقل ( haql ) م . ع . حقل حقلا ( از باب ضرب ) : زراعت كرد . حقل ( heql ) ا . ع . هودج . و نوعى از بيمارى شكم . و رطوبت لزج در رودها . حقلة ( haqlat ) ا . ع . زمين سادهء صالح